Als een kerk wordt afgestoten, is het orgel een probleem. Is er een koper? Moet het ongebruikt blijven staan of gaat het naar de schroothoop? Aan te raden is om te overleggen met de orgelbouwer
die het instrument in onderhoud heeft. Die kan adviseren over een redelijke verkoopprijs en het orgel mogelijk op zijn website te koop aanbieden.
Zodra beslist was dat in Sneek zowel de Zuider- als de Oosterkerk afgestoten moesten worden, plaatste firma Reil (belast met het onderhoud) beide orgels op de website. Omdat het orgel van de
Zuiderkerk slachtoffer was van extreme droogte in het gebouw was het advies dat aan een arme kerk in OostEuropa te schenken. Dat hebben we gedaan. Het staat nu in de oud-katholieke kerk
in Lodz. Het speelt al mee in het culturele leven van de stad en wordt ook gebruikt door het plaatselijk conservatorium. Mijn oudste zoon en ik hebben daar in december 2022 gespeeld.
Zo goed als de Poolse orgelbouwer het gerestaureerd heeft hebben wij het in Sneek nooit gehoord.
Het orgel van de Oosterkerk is verkocht voor een bescheiden prijs, eveneens naar Polen. Dat ging via een Poolse tussenpersoon, die de website van Reil leest. Hij verzorgde het transport.
Hoewel hij geen orgelbouwer of organist is, was ik onder de indruk van de buitengewoon zorgvuldige manier waarmee hij en zijn beide helpers met het orgel omgingen. Het bleek dat hij heel veel
orgels uit het zuiden van ons land naar Polen vervoert. In Den Bosch is een organist die bemiddelt in deze zaken. Als u geen koper vindt, overweeg het orgel te schenken.
Het Proper-orgel van de gereformeerde kerk in Oudega (Súdwest-Fryslân) staat nu in een nieuwe kerk in Cluj-Napoca. Dit gebeurde dankzij de bemiddeling van de christelijke-gereformeerde gemeente
in Leeuwarden, die de bouw van deze kerk steunde. Peter van der Zwaag en ik werkten mee aan de ingebruikname. Recent werd het orgel van de doopsgezinde kerk in Koudum naar Hongarije gebracht.
Bij de vele geïnteresseerden die ik in de Oosterkerk moest ontvangen waren twee orgelbouwers uit resp. Hongarije en Roemenië, beide namens een kerk. Helaas was de bescheiden vraagprijs in het
ene geval niet op te brengen, in het andere geval kwamen de afmetingen in de beschikbare ruimte niet overeen met de maten van het orgel. Beide orgelmakers zullen graag meer orgels uit Nederland halen.
De doopsgezinde kerk in Sneek is verkocht aan een aannemer die er appartementen in wil bouwen. Men wil de preekstoel en het orgelfront daarboven laten staan als herinnering aan vroeger tijden.
Door de opstelling van het orgel op de zolder achter het front is demontage van de mechaniek, de laden en pijpwerk achter het front een moeilijke zaak. Men spreekt al over de schroothoop… Daarbij
gaat het om een zeer waardevol historisch instrument, dat de monumentenstatus door de verbouwing van de kerk verloren heeft. Nieuwbouw van een dergelijk instrument kost tussen de 350.000 en 400.000 euro.
Het woord schroothoop heb ik in dit verband al eerder gehoord. 30 jaar geleden besloot de doopsgezinde gemeente te Harlingen de veel te grote kerk te vervangen door een kleinere zaal. Jan Jongepier liep
zich het vuur uit de sloffen om plaats te vinden voor het grote orgel. Toen dat niet zo snel ging kreeg hij een briefje met “opschieten, anders maar naar de schroothoop”. Het orgel werd uiteindelijk
gedemonteerd en opgeslagen door Bakker & Timmenga. De verkoop naar Vollenhove ging i.v.m. de financiën niet door, maar uiteindelijk is het gerestaureerd door Reil en geplaatst in de Oude Kerk in Soest,
waar het voor het eerst in december 2017 werd bespeeld. Voor de nieuwe zaal in Harlingen kocht men zonder deskundig advies en zeer tegen de wens in van de toenmalige organist een pneumatisch apparaat uit
1917. Met enige moeite had men een klein en waardevol orgel kunnen vinden in één van de kerken die ook toen al gesloten werden.
